Sprawy karne / Czy przeklejenie ceny w sklepie to przestępstwo?

 

Zachowanie polegajÄ…ce na przeklejeniu ceny z towaru na towar (tak samo – np. przewieszanie metki) kwalifikowane jest jako oszustwo (art. 286 kk), a nie kradzież (278 kk). W odróżnieniu od kradzieży, oszustwo nie podlega tzw. przepoÅ‚owieniu, co oznacza, że niezależnie od wartoÅ›ci szkody, czyn wypeÅ‚niajÄ…cy znamiona oszustwa zawsze bÄ™dzie traktowany jako przestÄ™pstwo, a nie wykroczenie. Dlatego też, nawet jeżeli wartość towaru, na który przeklejono cenÄ™, jest niewielka, wobec sprawcy zostanie wszczÄ™te postÄ™powanie karne.


Na czym polega przepołowienie czynu zabronionego?

 

Niektóre czyny zabronione – jak np. kradzież – mogÄ… stanowić zarówno przestÄ™pstwo, jak i wykroczenie. Decyduje wartość szkody wyrzÄ…dzonej przestÄ™pstwem – aktualnie, granica powyżej której czyn zabroniony stanowi przestÄ™pstwo, wynosi 500 zÅ‚. Jeżeli zatem sprawca dopuÅ›ci siÄ™ kradzieży towaru ze sklepu o wartoÅ›ci niższej lub równej 500 zÅ‚, odpowiada za wykroczenie; jeżeli wartość towaru jest wyższa, czyn taki jest przestÄ™pstwem, a sprawca odpowiada karnie.

 

Inaczej natomiast sytuacja wyglÄ…da w przypadku przestÄ™pstwa oszustwa. Ten czyn, niezależnie od wartoÅ›ci szkody, zawsze stanowi przestÄ™pstwo. PrzykÅ‚adowo – nawet jeÅ›li sprawca przeklei metkÄ™ z niższÄ… cenÄ… na towar, który kosztuje choćby 20 zÅ‚, i tak zostanie wobec zostanie wobec niego wszczÄ™te postÄ™powanie karne. Zagrożenie karÄ… w przypadku przestÄ™pstwa oszustwa wynosi od 6 miesiÄ™cy do 8 lat pozbawienia wolnoÅ›ci; co wiÄ™cej, w przypadku skazania należy liczyć siÄ™ ze wpisem do Krajowego Rejestru Karnego.


Jak się bronić?

 

Najczęściej wartość towaru, na który przeklejono metkÄ™ z niższÄ… cenÄ…, jest stosunkowo niewielka – wynosi kilkanaÅ›cie, maksymalnie kilkadziesiÄ…t zÅ‚otych. W takiej sytuacji, należy rozważyć zakwalifikowanie zachowania sprawcy jako „wypadku mniejszej wagi”, o którym mowa w art. 286 § 3 kk; w tym przypadku, sprawcy grozi kara grzywny, ograniczenia wolnoÅ›ci lub pozbawienia wolnoÅ›ci do lat 2.

 

PojÄ™cie „wypadku mniejszej wagi” nie ma ustawowej definicji. W orzecznictwie wskazuje siÄ™, że przy dokonywaniu oceny, czy dany czyn stanowiÅ‚ „wypadek mniejszej wagi”, należy brać pod uwagÄ™ okolicznoÅ›ci konkretnej sprawy, w tym aspekty natury przedmiotowej (rozmiar szkody, użyte Å›rodki, czas i miejsce popeÅ‚nienia czynu, odczucie szkody przez pokrzywdzonego) oraz podmiotowej (wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci osobiste sprawcy, jego wiek, stan zdrowia, sytuacja życiowa, uprzednia karalność/niekaralność). Jak wskazaÅ‚ SÄ…d Apelacyjny w Krakowie w jednym z wyroków, "za wypadki mniejszej wagi uznaje siÄ™ wiÄ™c takie zachowania, wyczerpujÄ…ce znamiona przestÄ™pstwa, gdy szkoda wyrzÄ…dzona lub zamierzona jest niewielka, sprawca dziaÅ‚a z niewielkÄ… winÄ…" (wyrok SÄ…du Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 czerwca 2002r., sygn. Akt II AKa 128/02, KZS 2002/6/16). Oczywiste jest, że inaczej powinna być potraktowana sytuacja, w której starsza, schorowana osoba przekleja cenÄ™ z taÅ„szego opakowania makaronu na droższe, a inaczej – gdy wielokrotnie karany, mÅ‚ody i w peÅ‚ni siÅ‚ fizycznych i umysÅ‚owych czÅ‚owiek przekleja cenÄ™ z telewizora wartego 500 zÅ‚ na taki warty 5 tys. zÅ‚. O ile w pierwszym przypadku można mówić o „wypadku mniejszej wagi”, o tyle trudno jest w ten sposób zakwalifikować drugi przypadek. Każdorazowo jednak należy szczegóÅ‚owo zbadać okolicznoÅ›ci sprawy.

 

W praktyce, dokonujÄ…c oceny przestÄ™pstwa oszustwa pod kÄ…tem „wypadku mniejszej wagi” sÄ…dy czÄ™sto posiÅ‚kujÄ… siÄ™ wyznaczonÄ… przez ustawodawcÄ™ granicÄ…, dotyczÄ…cÄ… tzw. czynów przepoÅ‚owionych. Jeżeli wiÄ™c wartość szkody wyrzÄ…dzonej oszustwem nie przekracza 500 zÅ‚, prawdopodobieÅ„stwo zÅ‚agodzenia represji karnej poprzez zakwalifikowanie czynu jako „wypadku mniejszej wagi” znacznie wzrasta.


Czy każdy przypadek przeklejania metki musi zakończyć się skazaniem?

 

Nie – choć taki czyn zawsze zostanie potraktowany jako przestÄ™pstwo, w niektówych przypadkach sprawca może częściowo uniknąć dolegliwoÅ›ci zwiÄ…zanych z postÄ™powaniem karnym, skÅ‚adajÄ… wniosek o warunkowe umorzenie postÄ™powania. UwzglÄ™dnienie takiego wniosku przez sÄ…d niesie dla sprawcy liczne korzyÅ›ci – przede wszystkim, sprawca nie zostaje skazany wyrokiem karnym i traktowany jest jako osoba niekarana; nie jest dokonywany wpis w Krajowym Rejestrze Karnym. Co wiÄ™cej, warunkowe umorzenie postÄ™powania pozwala uniknąć czÄ™sto dÅ‚ugotrwaÅ‚ego i stresujÄ…cego postÄ™powania karnego, co z kolei pozwala oszczÄ™dzić czas i pieniÄ…dze.

 

Należy jednak pamiÄ™tać, że warunkowe umorzenie postÄ™powania w przypadku oszustwa bÄ™dzie możliwe tylko wtedy, gdy czyn przypisywany sprawcy zostanie w zarzucie zakwalifikowany jako wypadek mniejszej wagi (art. 286 § 3 kk), gdzie maksymalne zagrożenie karÄ… wynosi 2 lata pozbawienia wolnoÅ›ci. Wynika to z faktu, że warunkowe umorzenie postÄ™powania można zastosować tylko wobec sprawcy przestÄ™pstwa zagrożonego karÄ… nieprzekraczajÄ…cÄ… 5 lat pozbawienia wolnoÅ›ci, natomiast oszustwo w typie podstawowym (§1 ww. przepisu) przewiduje zagrożenie karÄ… aż do 8 lat pozbawienia wolnoÅ›ci.

 

Oprócz uznania zarzucanego sprawcy czynu za „wypadek mniejszej wagi”, aby możliwe byÅ‚o warunkowe umorzenie postÄ™powania, konieczne jest speÅ‚nienie nastÄ™pujÄ…cych warunków:

 

  • wina i spoÅ‚eczna szkodliwość czynu nie sÄ… znacznie;

  • okolicznoÅ›ci popeÅ‚nienia czynu nie budzÄ… wÄ…tpliwoÅ›ci;

  • sprawca nie byÅ‚ dotychczas karany za przestÄ™pstwo umyÅ›lne;

  • wobec sprawcy istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna.

 

 

Potrzebujesz pomocy - dzwoń!
+48 22 299 30 24; +48 502 516 688